Nayna Shah

ખોવાય છે

પવિત્રાએ ઘડિયાળમાં જોયું, રાત્રિના બે વાગી ગયા હતા. પણ એની આંખોમાં ઊંઘ ની જગ્યાએ આંસુ હતા .જો કે પતિ દેવાંશ ઘસઘસાટ ઊંઘતો હતો .એના નસકોરાનો અવાજ સંભળાઈ  રહ્યો હતો. ચાર વર્ષનો સમય આમ જ વીતી ગયો હતો. એને શું વિચાર્યું હતું અને શું થઈ ગયું. દરેક મનુષ્યના જોયેલા સ્વપ્ન સાચા પડતા હશે!પોતે તો કેટલા સ્વપ્નો સેવેલા, એ બધા જ સ્વપ્ન  ચાર વર્ષમાં  બળીને રાખ થઈ ગયા હતા. ઈશ્વરને એ પ્રાર્થના કરતી કે મને આવી જિંદગી થી છુટકારો આપો અથવા દેવાંશ ના સ્વભાવ માં સુધારો કરો ,પરંતુ ભગવાને એની બેમાંથી એક પણ પ્રાર્થના સાંભળી ન હતી.

ગઈકાલે એની સાથે નોકરી કરતી અપર્ણા મળી ગઈ હતી. અપર્ણાએ અને એને જિંદગીના ૨૦ વર્ષ સુધી સાથે જ કામ કર્યું હતું .ઘણીવાર એને થતું કે એને જો કોઈક પૂરે પૂરું સમજી શક્યું હોય તો એની સહેલી  અપર્ણા.પણ એની બે પુત્રીઓ કોયલ કે કોમલ પણ એને સમજી શક્યા ન હતા. પતિ ની તો વાત જ જુદી હતી .એનો સમય આખી દુનિયાને સલાહ સૂચનો આપવામાં જ વ્યતીત થતો હતો .અપર્ણા એ તો પવિત્રા ને જોતાની સાથે જ કહ્યુ,”પવિત્રા તું કંઈ તકલીફ માં છું? તારુ શરીર ઉતરી ગયું છે .મોં પર જાણે કે ઉત્સાહ અને ઉમંગ નો સતત અભાવ લાગી રહ્યો છે .કોઈ મુશ્કેલી હોય તો મને કહે. “

પવિત્રા એઅંદર નો ભાવ છુપાવતા કહેલું “તું કેવી વાત કરે છે !બંને દિકરીઓ એમના સાસરે સુખી છે .ચાર વર્ષ બાદ તું મને મળે છે એટલે તને એવું લાગે છે. હવે તો મારા પતિ પણ નિવૃત્ત છે એ તો મારાથી પણ એક વર્ષ પહેલાં નિવૃત્ત થઈ ગયા છે. હવે તું બોલ મને ક્યાં દુઃખ હોય?હા ,પણ ઉંમર વધે એની અસર શરીર પર તો વર્તાય જ ને? “

પવિત્રા તારે વાત કરવી કે નહીં એ માટે તું સ્વતંત્ર છે .મારા સ્વભાવમાં પણ કોઈની સાથે બળજબરી કરીને વાત કઢાવવાનું નથી હું પણ ઉંમરમાં તારાથી એક મહિનાે જ નાની છું, મેં પણ મારા વાળ તડકામાં મા સફેદ નથી કર્યા. પવિત્રા વિચારતી હતી કે જતાં જતાં અપર્ણા કેટલી  વાસ્તવિક વાત કહી ગઈ. એની પાસે અનુભવ છે એમ મારી પાસે પણ અનુભવ છે .પવિત્રા એ અપર્ણા સામે જોયું ત્યારે જ એ સમજી ગઈ હતી કે અપર્ણા ખૂબ જ ખુશ છે .નિવૃત્તિ પછી વધુ ખુશ લાગતી હતી. એટલું જ નહીં, એનું વજન પણ વધી ગયું હતું ,પણ એ કશું બોલી નહીં. જો કે સમજી ગઈ હતી  ઘણું બધું.

પવિત્રા નિવૃત્ત થવાની હતી ત્યારે અપર્ણા  ને જ બધા પૂછતા હતા કે પવિત્રા ને શું ભેટ આપવી? અપર્ણા તો એની અંતરંગ સહેલી હતી. બોલી “અઠવાડિયા પછી જ  હોળી આવે છે. પવિત્રાની ઈચ્છા અબીલ ગુલાલ ચાંદીની વાટકીમાં ભરી ઠાકોરજીને ખેલ ખેલાવાની છે. એ ચાંદીની વાટકાઓ  ખરીદવા જવાની છે,એના બદલે આપણે જ એને  ભેટ તરીકે ચાંદીની વાટકીઓ આપીએ.”

બધા એ અપર્ણા નું સૂચન વધાવી લીધું હતું. એને ચાંદીની વાટકીઓ નિવૃત્તિને દિવસે આપવામાં આવી ત્યારે એની ખુશીની કોઇ સીમા ન હતી .જ્યારે ઓફિસમાં બધા એ એ પવિત્રા ને બે શબ્દો બોલવા ના કહ્યા ત્યારે પવિત્રા એ કહ્યું કે, “નિવૃત્તિ એટલે મનગમતી પ્રવૃત્તિ કરવાનો સમય. જયાં સમયનું બંધન નથી ,પોતાની બધી જવાબદારીઓ પૂર્ણ થઇ ગઇ હોય અને પોતાની બધી ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરી શકો. અરે, હું તો એટલે સુધી કહીશ કે નિવૃત્તિ બાદ બધી ઘડિયાળો ને પણ નિવૃત્તિ આપી દેવી જોઈએ.”

પવિત્રા અત્યંત ખુશ હતી .ઘરે આવેલી ત્યારે પતિએ ઉત્સાહ પ્રદર્શિત કરતાં કહ્યું કરતાં કહ્યું ,”સારું હવે આપણે આપણી રીતે જીવીશું. સૌપ્રથમ તો આવતીકાલે આપણે બોડી ચેક-અપ કરાવે જઈશું .હવે આપણે તબિયત સાચવવાની ઘણી જરૂર છે. તું જલ્દી રસોઈ બનાવી દેજે રાત્રે નવ વાગ્યા પછી આપણે પાણી પણ પીવાનું નથી”.

પવિત્રા ના ઊત્સાહ પર પાણી ફરી વળ્યું. એને તો હતું કે પતિ કહેશે કે નોકરીનો વર્ષોનાે અથાક ઉતાર .આજે આપણે બહાર જમવા જઈશું. એટલું જ નહીં એના પતિએ તો એટલે સુધી કહ્યું કે, “હવે આપણી ઉંમર થઈ ગઈ છે બને તો સાંજે હવે હલકો ખોરાક ખીચડી, મોરયો  એવું જ કંઈક કરવું. એને હતું કે આખી જિંદગી એને પૈસા પાછળ દોટ મુકી છે હવે તો એ પૈસા ભોગવવાનો સમય આવ્યો છે. કોઈ પુસ્તકાલયમાં સભ્ય બની પુસ્તકો વાંચવા હતા. જાત જાતની વાનગીઓ ઘરે બનાવી હતી.

પરંતુ બીજા દિવસે બોડી ચેકઅપ માટે ગયા ત્યારે પણ પતિએ કહેલું કે જમીને પછી બીજા ટેસ્ટ કરાવવાના છે એટલે સાથે થેપલાં અને અથાણું લઈ લેજે. ત્યાંની કેન્ટીનમાં બેસીને ખાઈ લઈશું અને એક થરમોસ માં ચા  પણ લઇ લેજે. ચા ને થેપલા ખાવાની મજા આવશે. એક વાત નક્કી હતી કે ત્યાં કેન્ટીન હતી અને ત્યાં ચા તો મળતી જ હોય તો શું ક્યારેક બહાર   ચા નાસ્તા ના થાય ? વિરોધ કરવાનું તો પવિત્રાના સ્વભાવમાં હતું જ નહીં.અત્યાર સુધી બંને છોકરીઓ ના ટ્યુશન રાખ્યા ન હતા કે ન તો સ્કૂલ બસ કે સ્કૂલ રિક્ષા બંધાવી હતી .પોતે જ બંને દીકરીઓ ને ભણાવતી અને પોતે જ સ્કૂટર ઉપર દીકરીઓને સ્કૂલે મૂકી આવતી હતી.

ક્યારેક કામવાળી ના આવે તો જાતે કામ કરવું પડતું .રવિવારની એક રજામાં તો ઢગલો કામ રહેતું .ઘર ની થોડી સાફસુફી,તે ઉપરાંત ઘરની ખરીદી ,ક્યારેક થોડું ફાટેલું તૂટેલું કે સિલાઈ માંથી નીકળી ગયેલા કપડાંને જાતે મશીન મારવા બેસતી. દીકરીઓની ધરખમ  ફી ભરવાની હોય અને એમાંય  મોટી દિકરીને પેમેન્ટ સીટ  પર એડમિશન મળેલું.ખર્ચમાં સતત વધારો થતો જતો હતો. છતાંય એ કસરથી જીવતી હતી. પૈસો હોવા છતાંય શેર રિક્ષામાં ઓફિસ જતી હતી. ક્યારે સવાર પડતી ને ક્યારે સાંજ પડતી એ જ પવિત્રાને ખબર પડતી ન હતી. હવે આવી મશીન જેવી જિંદગી થી એને કંટાળો આવતો હતો .બંને દીકરીઓ મોટી થઈ ગયા પછી એના લગ્નની જવાબદારીઓ, ત્યારબાદ બંને દીકરીઓની વારાફરતી ડિલિવરી ,નિવૃત્ત થઈ ત્યાં સુધી બધું પતી ગયું હતું .હવે તો એને વિચારેલું કે હું શાંતિથી ઠાકોરજીની પૂજા કરીશ. બંટા ગોળી જ  આટલા વર્ષો ભગવાનને ધરાઈ છે હવે હોળી પર સફેદ વાઘા પહેરાવી હોળીના ભગવાનને ખેલ  ખેલાવીશ. શિયાળામાં તો સૌભાગ્ય સુંઠ.,કેસરની સામગ્રી બધું કરીશ .ઉનાળામાં ગુલકંદ, પનો ,ગુલાબ ,વરિયાળી વગેરેના શરબતો ધરાવીશ. ચોમાસામાં તો જેઠ સુદ પૂનમથી 17 17 દિવસ સુધી મગ ના વૈઈડા ,જાંબુ વગેરે ધરાવીશ .એ ઉપરાંત ઉત્સવ પર માનભોગ, મઠડી ,બુંદી ,મગસ,ઘુધરા વગેરે કરીશ .ગુસાંઇજી નાે ઉત્સવ  માગશર વદ નોમ આવશે ત્યારે જલેબી બનાવીશ. ઉત્સવ પર ભગવાનને કેસરી વાઘા પહેરાવીશ. દિવાળી ની તો વાત જ જુદી .એ દિવસે ભગવાનને જરીના વાઘા પહેરાવીશ.હવે તો હું અન્નકુટ પણ કરીશ.

ખરેખર સંસારની જવાબદારી સાથે આર્થિક ઉપાર્જન કરવાનું બધું કરી શકી એ. મારા ઠાકોરજીની કૃપા હતી .હવે હું મોટાભાગનો સમય પૂજાપાઠમાં વીતાવીશ. મંદિર જઈશ, ઇચ્છા મુજબ જીવીશ. યાત્રાના સ્થળે જઈશ .આટલા વર્ષોમાં તો જવાબદારી સાથે ક્યાંય જવાનું શક્ય ન હતું .નિવૃત્તિ ની મઝા માણવી છે હવે ખબર નહી કેટલા વર્ષો જીવાશે? પણ જેટલું જીવવું છે એટલું ચિંતા વગર આનંદથી જીવું છે.

નિવૃત્તિના બીજે દિવસે બોડી ચેકઅપ બોડી ચેકઅપ પછી ના રિપોર્ટ આવી ગયા હતા. ડોક્ટરોએ રિપોર્ટ જોઈ ને કહ્યું ને ને કહ્યું બધું બરાબર છે પરંતુ ઘી-તેલ જરા ઓછા કરી દેજો. બસ આ વાક્ય સાંભળ્યા બાદ પવિત્રા ની ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ પર દેવાંશ ધ્યાન રાખતો .  એ તો ઠીક પરંતુ પવિત્રા થતું કે નિવૃત્તિ કરતા તો મારી નોકરી સારી હતી કે એમાં મને સ્વતંત્રતા હતી .એટલી જ વારમાં દેવાંશ નો અવાજ સંભળાયો , “પવિત્રા ચાર વાગ્યા ગયા છે,  ઉઠવું નથી ?પવિત્રા ને થયું કે કહી દે મારે શાંતિથી જીવવું છે. સવારે ચાર વાગી ગયા  છે ઊઠી ને ધ્યાન કરવાનું.  પછી કસરત કરવાની,  ત્યાર બાદ બે કિલોમીટર દૂર આવેલા બાગ માં ચાલતા જવાનું કે જ્યાં  બધા  સિનીયર્સ સિટીઝન ભેગાથઈ યોગા અને લાફિંગ ક્લબ ચલાવતા હતા. ઉગતા સૂર્યને તો જ્વો  એ તો જાણે કે એનું સ્વપ્ન થઇ ગયું હતું.

વારંવાર પતિ કહે તો, પવિત્રા આજે ફલાણી જગ્યાએ શિબિર છે આપણે જવાનું છે .ત્યારબાદ તો ભાગવત સપ્તાહમાં પણ એ સ્વયંસેવક તરીકે જવા માટે પત્નીનું નામ પણ નોંધાવી દે તો ,એની ઈચ્છા પૂછ્યા વગર કારણ એ તો કહે તો પતિની ઇચ્છા માં જ પત્નીની ઇચ્છા સમાઈ જવી જોઈએ .ત્યારબાદ તો જુદી જુદી સંસ્થાઓમાં માનદ સેવા આપવા જવા લાગ્યા .એમાં ક્યારેક પત્નીની ઇચ્છા પૂછવામાં આવી ન હતી. કોઈ જગ્યાએ ગમે તે સ્વાસ્થ્ય વિશે ભાષણ હોય તો પત્ની સાથે એ પહોંચી જાય. ત્યારબાદ એ પ્રમાણે જુદા જુદા પ્રયોગો કરવા ,ક્યારે કહે જો બાર વાગ્યા સુધી પાણી નહીં પીવાનું . ત્યાર બાદ કાચા શાકભાજી શાકભાજી ખાવાથી ઘણા કાચા શાકભાજી શાકભાજી ખાવાથી ઘણા ફાયદા થાય.

ફરી ક્યારેક કોઈક ભાષણમાં સાંભળે કે સૂર્ય સામે બેસવાથી તમને આખા દિવસની શક્તિ મળી જાય છે તેથી ભોજનની પણ જરૂર ઘણી ઓછી થઈ જાય છે .કયારેક કહે કે દૂધ નહીં પીવાનું તો ક્યારેક કહે કે ખાલી સૂતી વખતે રોટલી અને દૂધ જ  લેવાનું. પવિત્રાને થતું કે એ કહી દે કે આ બધા પ્રયોગો તમે તમારી જાત પર  કરો. એમાં મને ના ઘસડો. ત્યારબાદ તો ખીચડીમાં ઘી લેવાની પણ મનાઇ કરી દીધી  કે ડોક્ટરોએ ઘી -તેલ ઓછા કરવાના કહ્યાં છે.પાછલી ઉંમરમાં ગળપણ તો ઓછું જ કરી નાખવું જોઈએ નહીં તો ડાયાબિટીસ થઈ જાય .હવે ઇચ્છા મુજબ પવિત્રા ન તો  ઘરમાં તળેલી વસ્તુ બનાવી શકતી કે ન તો મીઠાઈ બનાવી શકતી .કોયલ  જયારે પિયર રહેવા આવવાની હતી ત્યારે પવિત્રાને લાગ્યું કે કોયલના આવવાથી મને થોડો આરામ મળશે .પરંતુ કોયલે આવતાંની સાથે જ કહી દીધું મમ્મી હું અહી ખુબ આરામ કરીશ .સાસરીમાં ખૂબ કંટાળી ગઈ છું.

જો કે એનાથી એટલું થયું થયું કે પવિત્રા વહેલા ઊઠીને ધ્યાન ધરવાનું ,ચાલવા જવાનું ,લાફિંગ ક્લબમાં જવાથી મુક્તિ મળી ગઈ હતી. પરંતુ કોયલનો પડયેા બોલ ઝીલવો પડતો હતો. થોડા થોડા વખતે એના પતિને એવી ધૂન હતી કે બોડી ચેક અપ કરાવવું જોઇએ કરાવવું જોઇએ .પવિત્રા ની ઊંચાઈ કરતાં વજન વધારે આવતાં જ એને પતિએ કહ્યું કામવાળી ને છોડી દે. જાતે કચરા-પોતા કર ,વજન ઉતરી જશે. શરીર ચુસ્ત અને સ્ફૂર્તિલું રહેવું જોઈએ. પવિત્રા કંટાળી ગઈ હતી.કાેયલ પિયરમાં આવી હતી,   પરંતુ ક્યારે ય મમ્મીની લાગણીઓને સમજવાનો પ્રયત્ન કર્યો ન હતો .પવિત્રા નોકરી વખતે જેટલી વ્યસ્ત રહેતી ન હતી એનાથી પણ વધુ વ્યસ્ત રહેવા લાગી .એના પતિની દલીલ હતી કે મનુષ્ય અવતાર વારંવાર મળતો નથી, તેથી બને એટલું બીજાને મદદરૂપ થવું. ક્યાંય  સ્વયંસેવક ની જરૂર હોય ત્યાં પતિ પત્ની પહોંચી જતા. પવિત્રાને થતું કે બીજાને મદદ કરવી જોઈએ એ વાત સાચી, પરંતુ તમારી ઇચ્છાઓ ના ભોગે? છાપામાં જાહેરાત આવે કે ફલાણા ફલાણા ખોવાઈ ગયા છે.  જેનો પત્ર મળે તેને અમારો સંપર્ક કરવો, એવી રીતે ખોવાયેલી વ્યક્તિઓ મળી પણ જાય ક્યારેક નથી પણ મળતી. પરંતુ પોતે શું જાહેરાત આપે કે ખોવાય છે …મારી ઇચ્છાઓ ખોવાય છે.  જે કોઈ શોધી શકે એમ નથી. સંપર્ક  તો હવે ઈશ્વરનાે જ કરવાનાે છે .જે મારી ઇચ્છાઓ પરિપૂર્ણ કરી શકે. બાકી ઈચ્છાઓ તો ખોવાયેલી છે.

વાર્તાકાર : નયના શાહ
મો. નં. ૭૯૮૪૪૭૩૧૨૮

Categories: Nayna Shah

Leave a Reply